Gent is al tien jaar de thuis van Shalan Alhamwy — violist, componist en kunstenaar met Syrische roots. Zijn muzikale pad begon op jonge leeftijd in Syrië, in een huis waar muziek dagelijks klonk. Vandaag speelt hij met internationale orkesten, doceert hij jonge muzikanten en creëert hij bruggen tussen culturen. In dit openhartige gesprek vertelt hij over zijn weg als artiest in ballingschap, over thuiskomen, twijfelen, en de zachte kracht van muziek.
Een kind met een oed
“Ik ben Shalan, geboren in 1982 in Syrië. Ik heb muziek gestudeerd, maar ook farmacie — al heb ik dat nooit uitgeoefend. Sinds tien jaar woon ik in Gent. Ik ben Syriër, Belg, migrant én kunstenaar. Dat alles tegelijk.”
Muziek was nooit ver weg in zijn kindertijd. “Mijn vader was amateurmuzikant en speelde op een oed, een Arabisch snaarinstrument. Als zevenjarige kreeg ik van hem een kinderversie van dat instrument. We gingen vaak samen naar concerten. Muziek was een vanzelfsprekend deel van mijn wereld.”
Toch koos hij uiteindelijk voor een ander instrument. “Ik hoorde ooit een violist spelen in mijn geboortestad Homs, en dat moment heeft me echt geraakt. We hadden toevallig een kleine viool thuis. Ik begon erop te experimenteren en kreeg tips van vrienden. Zo is mijn liefde voor de viool begonnen.”
Vandaag is de viool zijn hoofdinstrument, al blijft de oed in zijn muzikale geheugen sluimeren. “Ik ontdekte onlangs de mandoline — die stemt zoals een viool, maar je tokkelt zoals op een oed. Zo komen mijn roots toch een beetje samen.”
“Muziek is mijn manier om in dialoog te gaan”
Muziek als culturele ontmoeting
In zijn werk mixt Shalan invloeden uit Arabische, Westerse en Turkse muziek. “Die ontmoeting van stijlen vind ik fascinerend. Muziek is een vloeibaar iets. Veel van mijn helden werkten net op het kruispunt van genres en culturen. Dat inspireert me. Ik experimenteer momenteel zelfs met Braziliaanse muziek.”
Op de vraag of die mengvorm ook een vorm van integratie is, antwoordt hij bedachtzaam: “Misschien wel. Maar bovenal is het voor mij een artistiek instinct — ik zoek altijd naar nieuwe klanken, naar dialoog tussen tradities. Muziek behoort tot iedereen.”
Van Damascus naar Gent
Wat doet het met een kunstenaar om zijn land te moeten verlaten? “Dat is ingrijpend. In Syrië is het artistiek landschap rijk, maar ook strak georganiseerd. Je leert klassieke Europese muziek in het conservatorium, terwijl Arabische muziek minder erkend wordt. Soms mocht ik die zelfs niet spelen van mijn leraar.”
“Hier in België is er meer vrijheid. Meer ruimte voor experiment. In Syrië moest je kiezen: óf klassieke muziek, óf Arabisch. Hier mag het samen bestaan. En dat past bij mij.”
Migratie heeft zijn muzikale blik verbreed. “In een stad als Gent of Brussel kom je muzikale niches tegen die ik in Syrië nooit zou hebben leren kennen. Dat heeft mijn denken verruimd. Mijn muziek is breder geworden. Mijn identiteit ook.”
Over vooroordelen, kansen en verschillen
Shalan benadrukt dat hij zich dankbaar voelt voor de kansen die hij in België kreeg. “Mijn klank is anders dan die van de meeste klassieke violisten. Misschien heeft dat net deuren geopend.” Toch sluit hij zijn ogen niet voor vooroordelen. “Die bestaan overal. Niet alleen tegenover migratie. Het is iets menselijks. Maar we moeten daar collectief aan blijven werken.”
Muziek verbindt. Het is een ruimte waarin mensen met andere gewoontes, talen en achtergronden om samen iets moois maken.
Musiceren als dialoog
Shalan werkt in diverse groepen en ensembles, zoals Jiraan en het Damast Duo. “Wat mij boeit, is hoe mensen op verschillende manieren musiceren. De klassieke benadering — alles noteren en uitvoeren — is maar één vorm. Er is ook improvisatie, werken op gehoor… In een groep waar die verschillende stijlen samenkomen, ontstaat iets unieks. Het is telkens een oefening in dialoog.”
En die dialoog, zegt hij, is essentieel in een samenleving waar mensen steeds vaker tegenover elkaar lijken te staan. “Muziek verbindt. Het is een ruimte waarin mensen met andere gewoontes, talen en achtergronden toch samen iets moois maken.”
Thuiskomen is een gevoel
Wat betekent thuiskomen voor iemand die tussen landen leeft? “Voor mij is thuiskomen geen plaats, maar een gevoel. Het zijn de mensen rondom mij. Die verbondenheid. Ik voel me thuis in Gent, maar ja — Syrië blijft ook in mij leven. Ik heb daar 33 jaar gewoond. Natuurlijk is er heimwee. Maar het Syrië waar ik naar verlang, bestaat niet meer. Het leeft enkel voort in herinneringen.”
Blijf zoeken. Kom niet te snel tot een conclusie. Twijfel is gezond. Als je leeft op het kruispunt van culturen, dan heb je veel werk te doen — maar net dat doet je groeien.
Kunst als antwoord op maatschappelijke vragen
Shalan is niet enkel uitvoerend muzikant. Hij werkt ook als programmator en educatief medewerker bij De Centrale, een Gents cultuurhuis. “Daar organiseren we het Kinder Wereldkoor, een project waarin kinderen liedjes leren in elkaars taal. Ze zingen samen, begeleiden elkaar, ontmoeten elkaar. Zelfs kinderen die moeilijk bereikbaar zijn, bloeien open. Dat is de kracht van kunst.”
Als hij één boodschap mocht meegeven aan beleidsmakers? “Ik zou hen niet toespreken, ik zou hen meenemen naar dat concert. Dat zegt alles.”
Over dromen, twijfel en jonge mensen
Shalan blijft dromen. “Ik wil ooit een project doen waarin mijn muziekpraktijk en beeldende kunst samenkomen. De ideeën borrelen al, maar het zal veel werk zijn.”
En aan jongeren die tussen culturen opgroeien? “Blijf zoeken. Kom niet te snel tot een conclusie. Twijfel is gezond. Als je leeft op het kruispunt van culturen, dan heb je veel werk te doen — maar net dat doet je groeien.”
Shalan Alhamwy over kunst, migratie en verbondenheid
Leave a Reply